اشنایی با جزایر خلیج فارس

جزیره قشم

ا

مختصاتDescription: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/WMA_button2b.png/17px-WMA_button2b.png۲۶°۵۵′ شمالی ۵۶°۰۵′ شرقی

جزیرهٔ قشم

نام دیگر: ابرکاوان - کِشم

 

جغرافیا

مکان

تنگهٔ هرمز

مساحت

۱٬۴۹۱ کیلومتر مربع (۵۷۵٫۷ مایل مربع)

طول

۱۳۵ کیلومتر (۸۳٫۹ مایل)

عرض

۴۰ کیلومتر (۲۵ مایل)

بیشترین ارتفاع

۱۳۰۲ متر (۴٬۲۷۲ پا)

بلندترین نقطه

نمکدان

کشور

 ایران

استان

هرمزگان

شهرستان

قشم

بخش‌ها

بخش مرکزی و بخش شهاب و بخش هرمز

بزرگ‌ترین شهر

قشم (جمعیت ۲۸٬۶۰۲)

اطلاعات جمعیتی

جمعیت

١٤٨,٩٩٣ (از ۱۳۹٥)

تراکم

۷۸٫۹۸ /کیلومتر مربع (۲۰۴٫۵۶ /مایل مربع)

 


جزیره قشم بزرگترین جزیره ایران و خلیج فارس و از جمله جزایر جنوب ایران می باشد که در تنگه هرمز قرار دارد و از دیرباز به ایران تعلق داشته است و در دوران ساسانیان ابرکاوانخوانده می شده است. [۱]

جغرافیای سیاسی

در سال ۱۳۹۰ این شهرستان قشم به سه بخش مرکزی و بخش شهاب و بخش هرمز ۷ دهستان تقسیم شده بود.

 

جزیره قشم در نقشه خاورمیانه ساموئل آگوستوس میشل

طبق آخرین تقسیمات کشوری امروزه شهرستان قشم ۶۹ شهر و روستا دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

(سوزا، هرمز و قشم حوزه شهری‌اند و در سال ۸۵ بندر درگهان به حوزه شهری اضافه شد)

 

نگاره هوایی ناسا از جزیره

شهر قشم در شرقی‌ترین نقطه جزیره واقع شده‌است و به رغم آنکه این شهر نسبت به کل جزیره مرکزیت هندسی ندارد، اما به علت موقعیت مهم استراتژیک آن (دید گسترده به جنوب، شمال و شرق، دید به تنگه هرمز، نزدیکی به بندرعباس و…) از قدیم واجد اهمیّت بوده و عمده‌ترین سکونتگاه جزیره محسوب می‌شده‌است. انتخاب شهر قشم به عنوان پایگاه اصلی توسعه منطقه آزاد تجاری-صنعتی قشم نیز بر اهمیت این شهر افزوده‌است

بنادر مهم صیادی و تجاری

 

یک لندیگراف که برای انتقال خودروها از به جزیرهٔ قشم به کاربرده می‌شود.

به دلیل بازار پر رونق و ورود کالاهای بسیار مهم از کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس به این جزیره، وجود بنادر مهم و همچنین بنادر اختصاصی بسیار مهم می‌باشند. چنان‌که در قدیم بنادر صیادی و بنادر تجاری در کنار یک دیگر قرار داشته ولی اکنون به دلیل رونق اقتصادی بنادر به صورت اختصاصی و ویژه امور خدمات به کشتی‌های تجاری و صیادان را انجام می‌دهند. بنادر مهم و صیادی شهرستان قشم به تر تیب زیر می‌باشند.

۱ - بهمن ۲ - شهید ذاکری ۳ - بندرسوزا ۴ - مسن ۵ - سلخ ۶ - کاوه ۷ - لافت ۸ - درگهان ۹ - باسعیدو ۱۰ - فجر ۱۱ - شرکت نفت ۱۲ - رمچاه ۱۳ - کندالو ۱۴ - طبل ۱۵ - هنگام

جزیره‌های بزرگ پیرامون قشم

جزیره هنگام، هرمز و لارک هستند. بعضی جزیره‌های کوچک اطراف قشم وجود دارند که فاصله کمی با ساحل جزیره دارند و هنگام برکشند و فروکشند (جزر و مد) به ساحل جزیره می‌پیوندند و می‌گسلند همین باعث نامگذاری این چند جزیره کوچک بعنوان جزایر ناز شده است که گویی در پیوستن به جزیره ناز می‌کنند!

عمده فعالیت صورت گرفته دراین جزایر صیادی است. به تازگی طبیعت بکر و ساحل زلال این جزایر مورد توجه گردش گران قرار گرفته است، که در این میان جزیره هنگام به خاطر نزدیکی به جزیره قشم و زیستگاه دلفین‌ها، آهوها (جبیرها) و تنها پارک کروکودیل ایران بیشتر از بقیه جذب گردشگر می‌نماید.

مردم

جغرافیای انسانی

ترکیب جمعیتی (طبق سرشماری آبان‌ماه سال ۱۳۹۰):[۲]

  • جمعیت کل جزیره قشم: ۱۱۷/۷۷۴ نفر
  • تعداد خانوار: ۲۸٬۸۱۸ خانوار
  • جمعیت شهری: ۴۷٬۸۴۸ نفر
  • جمعیت روستایی: ۶۹٬۹۲۶ نفر
  • جمعیت مردان: ۵۹٬۷۴۹ نفر
  • جمعیت زنان: ۵۸٬۰۲۵ نفر

مهاجرت

علاوه بر جمعیت بومی و ساکن، جزیره قشم دارای جمعیت غیربومی و مهاجر بسیاری است که به‌طور عمده در بخش‌های تجارت، بازرگانی، صنایع و معادن، ادارات و دوایر دولتی و ارگان‌ها، بانک‌ها، تشکیلات سازمان منطقه آزاد قشم و دیگر بخش‌های خدماتی به فعالیت اشتغال دارند. ضمن آن که شمار قابل توجهی گردشگر نیز - همواره به‌ویژه در فصل‌های پاییز و زمستان و تعطیلات نوروزی - وارد جزیره می‌شوند.

زبان و گویش

زبان اصلی مردم قشم، مانند تمام مردم ساکن بنادر و سواحل جنوب کشور و دیگر جزایر، فارسی است ولی با گویش بندری صحبت می‌کنند که برای همه مردم و مسافرانی که به جزیره مسافرت می‌کنند قابل درک و فهم است. لهجهٔ محلی و متداول مردم قشم در شهرها و روستاهای آن تقریباً یکسان است. به‌طور کلی باید گفت زبان محلی قشمی، آمیخته‌ای از زبان‌های عربی، فارسی، بندری، هندی و انگلیسی است.

دین و مذهب

مردم جزیرهٔ قشم (بومیان) متشکل از مسلمان پیرو مذهبتسنن (شافعی)اند. دین‌داری در میان مردم این جزیره جایگاه خاصی دارد و فرزندان خود را از کودکی تشویق به نمازخواندن و روزه‌گرفتن و یادگیری قرآن می‌کنند.

 

مسجدی واقع در جزیرهٔ قشم

جغرافیا

 

دره چاه‌کوه در قشم

موقعیت جغرافیایی

این جزیره از شمال به شهر بندرعباس، مرکز بخش خمیر و قسمتی از شهرستان بندر لنگه، از شمال خاوری به جزیرهٔ هرمز، از شرق به جزیرهٔ لارک، از جنوب به جزیرهٔ هنگام و از جنوب باختری به جزایر تنب بزرگ و کوچک و بوموسی محدود می‌گردد. فاصله جزیرهٔ قشم (از بندر قشم) تا بندرعباس ۸/۱۰ مایل (۲۰ کیلومتر)، تا بندر هرمز ۷۲/۹ مایل (۱۸ کیلومتر)، جزیره لارک (تا مرکز دهستان لارک) ۸۵/۴ مایل (۹ کیلومتر)، تا جزیره بوموسی ۰۱/۸۸ مایل (۱۶۳ کیلومتر) و جزیره تنب بزرگ ۵۵/۶۱ مایل (۱۱۴ کیلومتر) است.

مساحت جزیره

مساحت جزیره ۱۴۹۱ کیلومترمربع، حدود ۲/۵ برابر دومین جزیره بزرگ خلیج پارس یعنی بحرین است. طول جزیره از بندر قشم، تا بندر باسعیدو در انتهای جزیره را در منابع مختلف بین ۱۰۰ تا ۱۳۰ کیلومتر تخمین زده‌اند و بیشتر روی طول ۱۱۵ و ۱۲۰ کیلومتر تکیه شده‌است. در گزارش توجیهی اجرای قانون تعاریف، طول سراسری جزیرهٔ قشم را ۱۲۰ کیلومتر ذکر کرده‌اند. عرض جزیره، در نقاط مختلف متفاوت بوده و به‌طور متوسط دارای سه عرض: کم (بین طبل و سلخ)، زیاد (بین لافت کهنه و شیب دراز) و متوسط (در منطقه اسکان) است. با این وجود، عرض متوسط جزیره قشم را ۱۱ کیلومتر می‌توان محسوب داشت.

 

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/Magnify-clip.png

جزیره قشم در (نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه که توسط آدولف اشتیلر ترسیم شده‌است)

زمین‌شناسی قشم

  • تاریخچه زمین‌شناسی و تکتونیک منطقه: بخش شمالی خلیج فارس قسمتی از بخش جنوب شرقی زون ساختاری زاگرس را تشکیل می‌دهد که با روند کمربند چین‌خورده - راندگی شمال غربی - جنوب شرقی در اثر آخرین فاز کوه‌زایی آلپین در پلیو - پلیئستوسن چین‌خورده و دگرریخت شده‌است. سازندهای زمین‌شناسی این کمربند ممکن است محدوده سنی دیرینه‌زیستیپیشین تا ترشیری داشته باشند و شامل دیاپیرهای منسوب به پالئوزوئیک پیشین به نام سری هرمز بوده که تا عهد حاضر به طرف سازندهای بالایی و تا روی زمین فعال بوده‌اند. بر اساس نظر اکثریت زمین‌شناسان این منطقه از نظر تکتونیکی از زمان ترشیری پسین به عنوان ناحیه فعال تکتونیکی بخش جنوبی پیشانی دیگر ریختی یا کمربند همگرایی (بین‌النهرین و حوزه خلیج فارس) و همچنین حاشیه‌های صفحه فشارشی و برخوردی قاره ایران - عربی، فعال بوده‌است.

لرزه خیزی قشم

در ساعت ۱۲ و ۳۴ دقیقه و ۲۵ ثانیه روز سه‌شنبه ۲۱ تیرماه ۱۳۸۴ زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶/۴ در استان هرمزگان رویداد که در مناطقی از استان از جمله جزیره قشم احساس شد. کانون این زمین‌لرزه در مختصات ۰۷/۲۷ درجه عرض شمالی و ۹۱/۵۵ درجه طول شرقی، در حوالی گچین در غرب بندرعباس و در فاصله ۱۹ کیلومتری بندر درگهان (در جزیره قشم) اعلام شد. تنها پس‌لرزه ثبت شده این زمین‌لرزه که امکان ثبت و تعیین محل آن وجود داشته، در ساعت ۱۶ و ۱۱ دقیقه همان روز و به بزرگی ۸/۲ روی داده‌است.

سواحل

 

سواحل جنوبی جزیره قشم

جزیره قشم با وسعتی نزدیک به ۱۵۰۰ کیلومترمربع، بیشترین سواحل و کرانه‌ها را در بین جزایر خلیج فارس به خود اختصاص می‌دهد. سواحل زیتون، سیمین، جزایر ناز، سوزا، مسن، شیب‌دراز، سلخ و دوستکو از دیدنی‌ترین سواحل جزیره قشم محسوب می‌شوند. از ویژگی‌های ساحل شناختی این جزیره، تنوع سواحل صخره‌ای، ماسه‌ای و گلی آن است که چنین خصوصیتی به‌طور یک جا در کمتر جزیره‌ای یافت می‌شود. سواحل شنی و ماسه‌ای نقره‌فام و سیمین براق نیز از دیگر انواع سواحل در جزیره قشم محسوب می‌شوند. ساحل صخره‌ای زیتون، ساحل شنی سیمین و سواحل گلی لافت و جنگل‌های حرا تنوع سواحل قشم را نشان می‌دهند. ساحل صخره‌ای ریگو معروف به ساحل لاک‌پشت‌ها نیز از دیگر سواحل زیبای جزیره قشم است که لاک‌پشت‌ها در آنجا برای نفس‌گیری و تغذیه به روی آب می‌آیند. سواحل زیبای جزیره هنگام در دو کیلومتری خط ساحلی جنوب جزیره قشم زیستگاه دلفین‌های باهوش و بازیگوش است که این مسئله موجب جذب گردشگران علاقه‌مند به قشم و جزیره هنگام شده است.

پارک کروکودیل قشم

آب و هوا

قشم در گروه سرزمین‌های گرم و مرطوب قرار می‌گیرد و این در حالی است که رطوبت نسبی هوا در قشم بالاست. فشار هوا در قشم بین ۱۰۱۵ تا ۱۰۱۸ میلی‌بار جیوه‌است که در تابستان به دلیل گرمای زیاد، فشار هوا به کمتر از ۱۰۰۰ میلی‌بار می‌رسد. دمای متوسط سالیانه جزیره قشم حدود ۲۶ درجه سانتی‌گراد، با متوسط حداکثر و حداقل دمای روزانه به ترتیب ۳۳ و ۱۸ درجه سانتی‌گراد است. اختلاف درجه حرارت فصلی این جزیره بسیار زیاد است. گرم‌ترین زمان‌ها ۱۰ تیر تا ۱۰ شهریور و سردترین ماه‌ها دی و بهمن است. در جزیره قشم حداکثر و حداقل دمای مطلق ۴۶ و ۱۶ درجه سانتی‌گراد به ثبت رسیده‌است.

پوشش گیاهی

 

جنگل‌های حرا در قشم.

اولین و مهم‌ترین جامعه گیاهی جزیره در جنگل‌های حرا مشاهده می‌شود که گونه‌ای از مانگروها به نام Avicennia marina (به نام ابوعلی سینا، دانشمند پرآوازه ایران) است و گستره‌ای بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر مربع از مساحت جزیره را به خود اختصاص داده‌اند. گیاهان قشم خشکی پسند و حرارت‌خواه بوده و نیاز به رطوبت زیاد در تابستان دارند و بیشتر به شکل درختچه‌های نیم‌بیابانی کوتاه قد قابل مشاهده هستند. از این جمله درختان می‌توان به درختان کهور، چت (با کسره زیر چ)، کرت، و کنار نام برد؛ که بیشتر آنها کهور وچت هستند. بوته‌های جر نیز در کنار این درختان پوشش گیاهی جزیره را تشکیل می‌دهند. نخل‌ها در این جزیره تنها در باغ‌های نخل می‌توان یافت که به دلیل کمبود آب و کمبود بارندگی کم رونق تر شده است.

حیات جانوری

در آب‌ها و خشکی‌های جهان سه سیستم حیاتی از نظر تنوع زیستی از بیشترین تنوع جانوری و گیاهی برخوردارند. این سه اکوسیستم عبارت‌اند از جزایر مرجانی، جنگل‌های حرا و جنگل‌های بارانی. در جزیره قشم و آب‌های پیرامونی آن دو اکوسیستم‌های اول و دوم حضور دارند گونه‌های شناسایی شده پستانداران قشم عبارت‌اند از ۴ گونه خفاش که یک نوع آن خفاش میوه‌خوار است، خفاش میوه‌خوار بزرگ‌ترین خفاش کشور بوده و بیشتر از قشم گزارش شده‌است.

جونده

۴ گونه، یک نوع خارپشت، یک گونه خرگوش، یک گونه روباه و دو نوع نمسی و یک نوع جبیر یا غزال ایرانی نیز در قشم شناسایی شده‌است.

خزندگان شناسایی شده قشم نیز بسیار متنوع هستند. سه نوع مار و ۱۷ گونه مارمولک و یک نوع دوزیست در قشم شناخته شده‌اند.

دوزیستان و خزندگان

با توجه به موقعیت جغرافیای جزیره قشم در خلیج فارس و به دلیل تنوع نواحی اکولوژیک آن و همچنین به دلیل وجود زیستگاه‌های متنوع نظیر: محیط تالابی جنگل حرا، پهنه‌های گلی، تپه ماهورهای متنوع، مناطق بیابانی، شنزارها، سواحل شنی، مناطق صخره‌ای، مزارع و باغ‌های کشاورزی و چمنزارهای فصلی - مطالعه مقدماتی اکولوژیک توزیع و پراکنش دوزیستان و خزندگان جزیره صورت پذیرفت.

بارزترین پدیده طبیعی قشم گوناگونی پرندگان آن است. از میلیون‌ها سال پیش به این سو حدود چهارمیلیون پرنده مهاجر به‌طور منظم در فصل‌های مختلف سال، به خلیج فارس همانند یک زیستگاه ویژه، پناه می‌آورند. به‌طور کلی، در گشت و گذاری چند روزه در جزیره قشم به آسانی می‌توان تا ۱۰۰ گونه از پرندگان آن را مشاهده کرد. پرندگان از بیشترین تنوع برخوردارند. فهرست پرندگان شناسایی شده قشم تا سال گذشته ۹۸ گونه بود اما با شناسایی ۷۵ گونه پرنده دیگر، این فهرست در حال حاضر به ۱۷۳ نوع رسیده‌است. برخی از این پرندگان از جمله پرندگان نادر کشورمان هستند که شاهین کبود و حواصیل سبز از آن جمله‌اند.

برخی از پرندگان جزیره قشم عبارت‌اند از: مرغ سقای پا خاکستری، باکلان، حواصیل خاکستری، قار کوچک، قار ساحلی، قار سفید، حواصیل شب، حواصیل هندی، کفچه نوک، فلامینگو، عقاب ماهیگیر(جزیره قشم)، کرکس، جیرفتی، هوبره،سلیم خرچنگ‌خوار، صدف‌خوار، دیدومک، تلیله نوک‌پهن، کاکایی سر سیاه، کاکایی پشت سیاه، پرستو دریایی دودی، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی معمولی، پرستو دریایی کاکلی، سبز قبای هندی، زنبور خانگی کوچک، دم جنبانک ابلق، دم جنبانک کله زرد، میوه‌خور، بلبل خرما، سنگ چشم کله سرخ، سسک چیف‌چاف، سسک جنبان، سسک سرسیاه، طرقه بنفش، طرقه کوهی، چکچک بیابانی، شهدخور، زرد پر مزرعه، سهره خاکی.

برخی جاذبه‌ها گردشگری

گنبد نمکی نمکدان

کوه نمکی - کوه نمکدان - در قسمت جنوب غربی جزیره، ویژگی عمده مجموعه کوهستانی غربی را تشکیل می‌دهد. این کوه که به شکل مخروط است تا ارتفاع ۳۹۷ متر (قلهٔ کوه نمکدان) می‌رسد. ساختار نمکی این کوه از انباشته شدن صخره‌های آذرین با رسوبات تشکیل شده‌است. کوه گنبد نمکی، با بقایای معادن نمک باستانی و چشمه‌های آب شور، به خودی خود یک «اثر تاریخی طبیعی دیدنی» با امکانات آموزشی و تفریحی را به وجود آورده‌است.

دره ستارگان

 

دره ستارگان در قشم.

روستای برکه خلف در فاصله پنج کیلومتری از ساحل جنوبی جزیره قرار گرفته‌است. در شمال این روستا دره ستارگان قرار دارد. اهالی منطقه به این روستا استاله کفته می‌گویند. اما، نام دره ستاره‌ها برای این پدیده کم‌نظیر زمین‌شناسی جاافتاده‌است.

به دلیل شکل ویژه این دره و انواع حجم‌ها و پدیده‌های فرسایش موجود در آن وزش بادهای تند و گردش هوا در لابه‌لای ستون‌ها و حفره‌های موجود در دره تولید صدا می‌کند و به دلیل این صداها است که اهالی معتقدند با تاریک شدن هوا این دره محل آمد و شد ارواح و اجنه‌است و بنابراین از ورود به آن در شب خودداری می‌کنند.

دره ستاره‌ها در واقع یک ناحیه فرسایش یافته توسط آب‌های سطحی، رگبارهای فصلی و تندبادها است. فلات اولیه که هنوز در بخش شمالی به‌صورت کم و بیش دست نخورده باقی‌مانده، در ارتفاع بین ۷ تا ۱۵ متری از کف دره قرار دارد و جنس آن ماسه سنگ با سیمان آهکی سست و پر از پوسته‌های فسیلی است. مخروط‌های نوک‌تیز، ستون‌ها و ستونک‌های فرسایشی، آرک‌ها و تیغه‌ها و دیواره‌های نواری از جمله بخش‌هایی هستند که در این دره مشاهده می‌شوند.

به دلیل سست بودن جنس لایه‌ها، می‌توان انتظار داشت که پس از هر بارندگی شدید (که به ندرت اتفاق می‌افتد) تغییرات محسوسی در مورفولوژی دره صورت پذیرد.

قلعه پرتغالی‌ها]

نوشتار‌های اصلی: قلعه پرتغالی‌ها (قشم) و قلعه لافت

نوشتار(های) وابسته: قلعه هرمز

آثار دژ پرتقالیها در شهر قشم و دژهای دیگری در خاور لافت، موسوم به دژهای نادری - که با توپهای بزرگ آن روزگار مجهز بوده است -، در قشم دیده می‌شود. این دژ، وظیفه پشتیبانی قلعه هرمز را بر عهده داشته که شامل تأمین آب شیرین برای قلعه پرتقالی هرمز بوده است. بنای این قلعه در ۱۶۲۱ میلادی باعث شد شاه عباس بزرگ اقدام به جنگ بر ضد پرتقالیها و اخراج آنان از سواحل خلیج فارس نماید.

نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم

دشت‌ها، دره‌ها، سواحل و کوه‌های جزیره هم وضعیتی یگانه و کم‌نظیر از نظر پوشش گیاهی، حضور حیات وحش و وجود پدیده‌های نادر زمین‌شناسی دارند. در این بخش از جزیره علاوه بر گونه‌های گیاهی و جانوری زیبا، کمیاب و در خطر انقراض که در سطح ملی و همچنین جهانی از ارزش بسیاری برخوردارند، پدیده‌های زمین‌شناسی نادر و بی‌مانندی نیز وجود دارند که هریک به تنهایی جذابیت و زیبایی خاص دارند. مجسمه‌های طبیعی و نقش برجسته‌های پراکنده، چین‌خوردگی‌ها و کوه‌های شگفت‌آور، سطوح تخت و صفه‌ها در ارتفاعات، ستون‌های حاصل از عوامل فرسایش، برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های به‌وجود آمده از هوازدگی، مخروط افکنه‌ها و قطعه‌های فروافتاده در پای ارتفاعات، کوهسرها و هیکل‌های که دست هنرمند طبیعت به تازیانه باد و باران پدیدآورده، تندیس‌های اعجاب‌آوری که در شکل‌های مختلف هم چون لاک‌پشت، سگ، مارمولک، اسب آبی و یا حتی چهره آدمی در حالت خشم و فریاد و … همه و همه بخش بزرگی از طبیعت مسحورکننده قشم هستند و از جاذبه‌های کم‌نظیر طبیعت‌گردی این جزیره به‌شمار می‌روند. در سواحل جنوبی بخش غربی جزیره از بندر ماهیگیری سلخ تا روستای کانی - یعنی در فاصله سی‌کیلومتر از ساحل جزیره - روستا، مزرعه و هیچ نوع تمرکز و تجمع انسانی وجود ندارد. در بخش غربی جزیره حضور انسان و فعالیت‌های دامداری و کشاورزی از زمان‌های قدیم بسیار ناچیز بوده‌است و در حال حاضر نیز قابل توجه نیست. در این بخش از جزیره پدیده‌هایی وجود دارند همچون:

جنگل‌های حرا، گنبد نمک، غارهای نمک، چشمه‌های آب معدنی، تنگه چاهکو، تنگ عالی، بام قشم، دره تندیس‌ها، کلات کشتاران و ده‌ها تخته سنگ و صخره با شکل‌های عجیب و غریب.

 

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/Magnify-clip.png

نمای سراسرنما از جزایر ناز در موقع جزر خلیج فارس.

چشمه‌ها

چشمه‌های جزیره قشم، که به‌طور پراکنده در جای جای جزیره وجود دارند، فاقد آب شیرین بوده و عمدتاً شور هستند. برخی از این چشمه‌ها عبارت‌اند از:

  • چشمه کارگاهچشمه معدنی سولفوره و شور کارگاه در میانه و هسته مرکزی ساختار تاقدیسی مجاور بندر ماهیگیری سلخ (میدان گاز طبیعی سلخ، معروف به برهوت) واقع شده‌است. آب این چشمه (چند لیتر در ثانیه) پس از نهشته شدن بخشی از مواد معدنی سیاهرنگ همراه در محل تظاهر، موجب تغذیه بیشتر آب شور در آبراهه موجود این محل بوده و در اطراف و بستر آبراهه اخیر نیز رسوبات فراوان نمک گذاشته می‌شود.
  • چشمه گوری: رسوبات واحد گوری دارای ضخامت حدود یکصدمتر، پوشاننده نهشته‌های انیدریت و نمک‌های مربوط به سازند گچساران است که با توجه به دانسته‌ها، ستبرای حدود ۱۴۰۰ متر دارد.
  • چشمه‌های دامنه کوه نمکدان پهنه‌های پوشیده از رسوب نمک در کوه نمکدان دارای توده‌های بسیار بزرگ و گسترده نمک با کمیت بالا با کیفیت و خلوص نسبتاً مناسب است و از نظر اقتصادی در تأمین نمک خوراکی، نمک طبی و حتی تأمین بخشی از مشتقات موردنیاز در ترکیباتی از پتروشیمی اهمیت دارد.

پارک کروکودیل قشم

اولین و بزرگترین پارک کروکودیل خاورمیانه[۳] در جزیره قشم قراردارد. محلی زیبا و امن برای گردشگران علاقمند به حیات وحش تا از نزدیک با زندگی و خصوصیات این جانوران نادر آشنا شوند. این مجموعه همیار ژئوپارک قشم و حامی محیط زیست است. سالانه گردشگران بی شماری با سفر به قشم از این پارک از این پارک منحصر بفرد دیدن می‌کنند.

اقتصاد

 

موسسه آموزش عالی قشم از منابع درآمدزائی جدید منطقه آزاد قشم

 

اثرات ناشی از قاچاق سوخت بر روی محیط زیست و سواحل جزیره قشم عکس: امیررضا توسلی

صیادی

از منابع اصلی درآمد مردم این مناطق صیادی است. صیادی در این منطقه به وسیلهٔ قایق موتوری، لنج، و مشتا است.

کسب و کارهای تجاری

از دیگر منابع درآمد این مردم، ایجاد بازارها و مغازه‌های کوچک است.

مانند بازار قدیم قشم که بهترینهای پوشاک بازار قدیم قشم بوتیک فریدن،بوتیک پیمان،لوازم خانگی کاملی و ...

بازار ستاره بازار پردیس سیتی سنتر

دامپروری

جزیره قشم تا حدودی توان بالقوه برای دامپروری را دارد و هم اکنون دامپروری به روش سنتی در جزیره انجام می‌گیرد. نزدیک به ۲۰۰۰ راس بز از نژادهای مخصوص تالی، جزیرتی، پاکستانی و هم چنین حدود ۳۰۰۰ راس گوسفند و گاو گوساله و چند هزار ماکیان در جزیره وجود دارد. منابع تغذیه دام‌ها بیشتر از سرشاخه‌ها و برگ درختان حرا است. مردم جزیره نوعی غذا به نام «فخاره» برای دام‌های خود درست می‌کنند. بیشتر دام‌ها در این جزیره در دشت مرکزی (یعنی توریان، رمکان، گربه دان و کاروان) هستند شتر یا سفینه صحرا در گذشته از اهمیت خاصی برخوردار بوده که انطباق بیشتری با محیط جزیره داشته‌است و برای حمل و نقل وهم چنین شیر و گوشت نگهداری می‌شده‌است. شترداری بیشتر در روستای طبل، جی جیان، سهیلی و سلخ رایج است. تعداد شترها در این جزیره افزون بر ۳۰۰۰ نفر است.

اولین و تنها مزرعه پرورش کروکودیل کشور به نام پارک و مزرعه کروکودیل نوپک در جزیره هنگام از توابع شهرستان قشم به تولید و تکثیر کروکودیل مشغول است. این مزرعه علاوه بر تولید گوشت و پوست امکان بازدید گردشگران علاقه‌مند را در محلی دیدنی و زیبا فراهم آورده است.

کشاورزی

در جزیره قشم به دلیل کمی بارندگی و نبود آب شیرین کافی، کشاورزی بسیار محدود است و بیشتر به صورت دیم صورت می‌گیرد و کشت غلات دیم نیز به دلیل یکنواختی بارندگی دستخوش نوسان زیاد می‌شود. به این ترتیب، تولید کشاورزی قشم را می‌توان ناچیز دانست. نواحی کشت آبی در دشت توریان و نواحی زراعت دیم در روستای طبل، گوران، سهیلی، گورزین، ملکی، لافت و گیاهدان واقع اند که نیمی از نخلستان‌های جزیره را در خود جای داده‌اند.

معادن

در جزیره قشم معادن گوناگونی از قبیل نمک، خاک سرخ، گاز سنگ آهن و … وجود دارد که به ویژه در گذشته سبب رونق تجاری این جزیره بوده‌است و قسمتی از مشاغل جزیره نشینان را تأمین می کرده‌است معدن سنگ لاشه تلمبر واقع در ۱۰ کیلومتری باختر بندر قشم با تولید سالانه ۳۵ هزار تن و معدن سنگ لاشه قشم واقع در ۱۴ کیلومتری جنوب غربی شهر قشم با تولید سالانه ۲۷۰۰ تن از مهم‌ترین معدن‌های قشم به شمار می‌روند. از جمله معادن عمده جزیره قشم، نمکدان است که به صورت تپه نمکی مدور (مخروطی) و به قطر قاعده ۷ کیلومتر در ارتفاع ۲۳۷ متر از سطح دریا قرار دارد. این منبع دارای بهترین نمک است که ذخائر آن ۴۲۰ هزار تن برآورد شده‌است. گاز جزیره قشم در سنوات گذشته برای اولین بار به وسیله شرکت ایران و انگلیس کشف و حفر شد به طوری که در منطقه کارگاه سه چاه نفت زده‌اند که عمق یکی از آنها تا ۳۰۰۰ متر می‌رسد اما سر چاه‌ها را بسته‌اند

پالایشگاه گاز گَوَرزین

که از پنج حلقه چاه تغذیه می‌کند پس از پالایش به وسیله لوله‌های ۱۲ اینچی از لافت کهنه به بندر پل و در مجموع پس از طی ۷۰ کیلومتر به نیروگاه بندر عباس می‌رسد تا انرژی گازی را به الکتریسیته تبدیل نماید. قدرت تصفیه و حمل گاز طبیعی به نیروگاه حرارتی بندرعباس در صورت امکان روزانه یکصد میلیون فوت مکعب است و این لوله‌ها در ژرفای ۳۳ متری دریا قرار گرفته‌اند.

خوراکی‌های محلی

نان تُمُشی،[۴] نوعی نان محلی بسیار نازک است که در قشم آنرا با سس مخصوصی می‌پزند. در این نان تخم مرغ و پنیر می‌ریزند که همزمان با نان می‌پزد. نوشیدنی مخصوص قشم چایی شیر است. خورش قلیه‌ماهی از غذاهای محلی این جزیره است.

[هَوآری ماهی/ هَوآری مرغ/ هَوآری گوشت و...] [زیبُن هَوور/ زیبُن میگ/ زیبُن ...] [حَلا ماهی] [نان بآدی

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

     

-------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------

 

جزیره   لاوان

 

 

 

 

 

 جزیره  لاوان

 

 

مختصاتDescription: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/WMA_button2b.png/17px-WMA_button2b.png۲۶°۴۸′۳۵″ شمالی ۵۳°۱۶′۸″ شرقی

 

لاوان

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/LavanLocation.png/220px-LavanLocation.png

جغرافیا

مکان

خلیج فارس

مساحت

۷۸ کیلومتر مربع (۳۰٫۱ مایل مربع)

طول

۲۳/۵ کیلومتر (۲٫۹ مایل)

عرض

۴/۸ کیلومتر (۰٫۳ مایل)

کشور

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Flag_of_Iran.svg/23px-Flag_of_Iran.svg.png ایران

استان

هرمزگان

شهرستان

بندر لنگه

بخش

کیش

اطلاعات جمعیتی

جمعیت

۲۰۰۰

 

لاوان از جزیره‌های ایرانی در خلیج فارس است.

لاوان از شمال خاوری به بندر مقام و از خاور به جزیره شیدور (شتور) منتهی می‌شود و در ۲۸ کیلومتری غربی ساحل نخیلوه در آبهای خلیج فارس واقع شده‌است. لاوان از توابع دهستان لاوان در بخش کیش شهرستان بندر لنگه استان هرمزگان می‌باشد و در مقابل منطقه گاوبندی (پارسیان) و شیبکوه قرار دارد ولی به منطقهٔ شیبکوه نزدیکتر است. طول این جزیره ۲۳/۵ و عرض آن حداکثر ۴/۸ کیلومتر و مساحت آن ۷۸ کیلومتر مربع است و از سمت باختر رو به خاور کشیده شده‌است. جزیره لاوان پس از جزایر قشم و کیش بزرگ‌ترین جزیره ایرانی در آبهای خلیج فارس می‌باشد،[۱] فاصله این جزیره تا بندر عسلویه ۱۱۷ کیلومتر و تا بندر لنگه ۱۴۷ کیلومتر است. این جزیره از دیر باز به دلیل آنکه قطب صید مروارید بوده به نام مروارید پنهان خلیج فارسشناخته شده‌است.

محتویات

  [نهفتن] 

مردم‌شناسی

تعداد معدودی از اهالی جزیره از دیر باز در تابستان به صید مروارید می‌پرداخته‌اند که دیگر کمتر نشانی از آن یافت می‌شود. شغل اساسی مردم جزیره در حال حاضر ماهی گیری است ولی در سال‌های اخیر گرایش مردم روستا به کار کردن در شرکت نفت رواج یافته‌است. دارای مسجد، حسینیه، برق، آب لوله کشی، آب انبار، برکه، دبستان و راهنمایی و دبیرستان می‌باشد.

جمعیت

جمعیت آن در حدود ۲۰۰۰ نفر است که بیش تر آنان از نژاد عرب هستند و از اهل سنت و از پیروان امام محمد ادریس شافعی. مردم به زبانهای عربی و فارسی تکلم می‌کنند. نزدیک به نیمی از جمعیت این منطقه شیعه‌نشین هستند که عمدتاً برای کار به لاوان مهاجرت کرده‌اند.

حیات وحش

در این جزیره حدوداً یکصد و پنجاه راس جبیر که نوعی آهو است یافت می‌شود. همچنین تعداد زیادی گوسفند وحشی در سراسر جزیره پراکنده شده‌است که از میان گوسفندان اهلی ساکنان جزیره به دامان طبیعت فرار کرده‌اند. جزیره از اواسط اسفند تا اوایل مرداد ماه محل تخم‌گذاری چند گونه لاک پشت دریایی از جمله پوزه عقابی و سبز نیز هست.

نفت

ذخایر نفت آبهای نزدیک جزیره لاوان بسیار قابل توجه‌است، در حال حاضر صنایع جزیره منحصر به تأسیسات نفتی است که به نام «پالایشگاه لاوان» فعالیت است.

شرکت نفت فلات قاره ایران چند سکوی استخراج و بهره‌برداری نفتی از جمله سکوی سلمان، سکوی بلال، سکوی رسالت (مشهور به R۱) و سکوی رشادت (مشهور به R۴) در نزدیکی جزیره دارد که رفت‌وآمد به این سکوها با بالگرد وکشتی انجام می‌شود.

سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان

سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان مسئول توسعه امکانات جزیره لاوان است. این سازمان زیر نظر شرکت ملی نفت ایران فعالیت می‌کند. محورهای توسعه لاوان در سه حوزه اقتصاد انرژی، آب خیز داری و شیلات صورت می‌گیرد. از تاریخ ۳۰ آبان ۱۳۹۱ عبدالحمید زارعی مدیریت آن را را بر عهده دارد. مدیریت جدید سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان قصد دارد با محوریت قرار دادن توسعه پایدار و رعایت اصول زیست‌محیطی اولین دهکده سبز ایران را در جزیره لاوان احداث نماید. بر این اساس در این دهکده سبز با وجود دسترسی به منابع ارزان قیمت و سهل الوصول نفتی و گازی جزیره از منابع انرژی تجدیدپذیر باد و خورشید استفاده خواهد شد و همچنین در ساخت بناهای جدید از معماری سازگار با طبیعت مناطق گرمسیری و بر اساس معماری بومی هرمزگان بهره‌گیری خواهد شد.

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------

جزیره  تنب  بزرگ

 

 

تنب بزرگ

 

 

 

 

مختصاتDescription: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/WMA_button2b.png/17px-WMA_button2b.png۲۶°۱۵′۴۹.۹″ شمالی ۵۵°۱۸′۲۲.۹۶″ شرقی

 

جزیره تُنب بزرگ

جغرافیا

مکان

خلیج فارس

کشور

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Flag_of_Iran.svg/23px-Flag_of_Iran.svg.png ایران

استان

هرمزگان

شهرستان

ابوموسی

بخش

تنب

اطلاعات جمعیتی

جمعیت

۳۸۰ (از ۱۳۹۰)

 

جزیره تُنب بزرگ (تمب بزرگ) یکی از جزیره‌های ایران در خلیج فارس است.

محتویات

موقعیت جغرافیایی

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Strait_of_hormuz.jpg/300px-Strait_of_hormuz.jpg

نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد. دو خط‌چین موازی خطوط تلگراف دریایی هستند.

این جزیره با وسعت حدود یازده کیلومترمربع در جنوب جزیره قشم واقع‌شده که از جنوب به جزیره ابوموسی از شرق به عمان و از غرب به تنب کوچک ختم می‌شود. فاصله این جزیره تا قشم سی‌ویک تا تنب کوچک دوازده تا ابوموسی پنجاه و تا جزیره الحمرائ در رأس الخیمه هشتادودو کیلومتر است.[۱] این جزیره در فاصله ۲۲٫۵ کیلومتری (۱۴ مایلی) از جنوب‌غربی جزیره قشم، در فاصله ۱۵۶ کیلومتری (۹۷ مایلی) از شهر بندرعباس، مرکز استان هرمزگان و در فاصله ۴۳٫۵ کیلومتری (۲۷ مایلی) از شمال‌شرق جزیره ابوموسی واقع شده‌است. طول و عرض آن ۹/۳ در ۷۵/۳ کیلومتر و مساحت آن ۳/۱۰ کیلومتر مربع می‌باشد و مرتفع‌ترین نقطه جزیره تنب بزرگ ۵۳ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

این جزیره میانَ ۳۴°۵۵ وَ ۲۸°۵۵ طول غربی وَ ۳۰°۲۶ وَ ۳۴°۲۶ عرض شمالی، و در ۳۱ کیلومتری جنوب جزیره قشم واقع است و این کوتاهترین فاصله جزیره تنب با خاک اصلی ایراناست. فاصله این جزیره از بندر لنگه کمتر از ۵۰ کیلومتر و از جزیره ابوموسی حدود ۵۳ کیلومتر است.[نیازمند منبع]

تنب بزرگ در پانزده کیلومتری شمال خط مُنَصِّف خلیج فارس (خط میانی محاسبه شده نسبت به دو کرانه ایرانی و عربی در شمال و جنوب) قرار دارد و فاصله‌اش با نزدیک‌ترین کرانه‌های امارات متحده عربی (جزیره حمرا/ جزیره الحمراء از امیرنشین رأس الخیمه) ۶۹ کیلومتر است. این جزیره تقریباً گِرد و قطر آن در حدود چهار کیلومتر است. خاک جزیره شنی و خشک است. این جزیره تپه‌هایی دارد که بلندترین آن‌ها (ارتفاع: ۵۳ متر) در بخش شمالی واقع است. بخش جنوبی هموار، و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است. در این بخش گیاهان صحرایی می‌روید که به مصرف چرای دام‌های محلی می‌رسد. (کتاب جزیره تاریخی تنب بزرگ-انتشارات تعالی اندیشه - تهران)

نام

تنب و تمب در منابع ایرانی و خارجی بکار رفته و درست‌تر آن تمب واژهٔ فارسی سره‌ای است که در گویش‌های محلی نیمروز ایران شامل لهجه‌های لارستانی، بندری، تنگستانی و دشتستانی به معنای تپه و تَل به کار می‌رود.[۲] از آنجا که دریانوردان محلی در هنگام نزدیک شدن به این جزایر آنها را به شکل تپه‌ای در میان آب می‌دیدند، هر دو جزیره را تمب نامیدند. هنوز هم مردم ساحل‌نشین بندرعباس و بندر لنگه جزیرهٔ بزرگ‌تر را در گویش محلی تمب گپ، به معنای تمب بزرگ و جزیرهٔ کوچک‌تر را تمبو به معنای تمب کوچک می‌نامند. املای صحیح و فارسی آن نیز تمب است و در کهن‌ترین نوشته اروپایی نیز این نام به صورت تمون و تمبو یادشده‌است. در نامه‌نگاری‌های اداری دوره پایانی قاجار نیز این جزایر به نام «تامب» و تمب یادشده‌است. برای وجود مارهای سمی خطرناک در تنب بزرگ این جزیره تنب مار نیز خوانده شده‌است.[۳] کهن‌ترین متن تاریخی که در آن نام «تمب» آمده، کتاب «الفوائد فی اصول علم البحر و القواعد» اثر ابن ماجد، دریانورد مشهور سده‌های ۹–۱۰ق است.[۴]

پیشینه موضوع مالکیت

جزایر سه‌گانه در دروه قاجار

سند تأکید حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه در زمان ناصرالدین شاه در سال ۱۸۸۷م[ویرایش]

سلمان قاسمیان با رجوع به هوشنگ مهدوی می‌نویسد:

«تجدید حاکمیت ایران بر لنگه در سال ۱۸۸۷م/۱۳۰۵ ه‍. ق، و تحقیقات احمد خان دریابیگی و فرستادن این موارد به دربار ناصر الدین شاه و صدر اعظم او - امین السلطان از دیدگاه مقامات انگلیسی یک شوک سیاسی بود. نماینده سیاسی که مخفیانه از این نامه آگاهی یافته بود، آن را برای وزیر مختار انگلستان در تهران فرستاد. آنچه از این بر می‌آید این نخستین سندی است که ایران به گونه‌ای رسمی بر حاکمیت دیرین خود بر جزایر تأکید نموده و به دست مقامات انگلیسی رسانیده است. این نامه مقامات انگلیسی را نسبت به آینده موقعیت خود در خلیج فارس نگران نمود. همزمان، پرچم ایران بر سیری برافراشته شد. شارجه نیز حضور نیروهای ایرانی در این جزیره را مورد اعتراض قرار داد. این اعتراض با در خواست انگلستان از ایران مبنی بر پایین آوردن پرچم خود از این جزیره همراه بود. اما انگلستان در سال ۱۸۸۸م/۱۳۰۵ ه‍.ق موقعیت ایران در سیری را به رسمیت شناخت و نسبت به اعلامیه ایران که جزایر چهارگانه را جزئی از سرزمین خود دانسته بود اعتراضی ننمود. وزیر مختار انگلستان در تهران نیز در ژوئیه همان سال موضع ایران را پذیرفت و به علاوه نسخه‌ای از نقشه ۱۸۸۶ م/۱۳۰۳ه‍. ق، شعبه اطلاعات وزارت جنگ انگلستان که در آن جزایر مذکور به رنگ خاک ایران بود را به شاه داد.[۱۳]شاه در جواب او گفت که این نقشه مانع از بحث ما به نفع شیوخ متصالح است. این نقشه در سال ۱۸۹۱ م/۱۳۰۸ ه‍.ق چاپ دوباره شد. در سال‌های ۱۸۹۲ م/ ۱۳۰۹ ه‍.ق و ۱۸۹۷ م/۱۳۱۴ه‍.ق به دستور لرد کرزن نقشه‌هایی از ایران تهیه شد و در این‌ها نیز جزایر یاد شده بخشی خاک ایران هستند.»[۵]

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Abu_Musa_and_Greater_and_Lesser_Tunbs_in_Iran_and_Turan_Map_by_Adolf_Stieler_map_1891.JPG

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/Magnify-clip.png

جزایر ابوموسی، تمب بزرگ و کوچک در نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه که توسط آدولف اشتیلر ترسیم شده‌است. رنگ جزایر در نقشه، مالکیت آنها را برای ایران ثابت می‌کند.

نامه مظفرالدین شاه در رابطه با تمب و ابو موسی در سال ۱۹۰۴

در این حال، مظفرالدین شاه طی فرمانی توسط عین الدوله صدر اعظم به وزیر امور خارجه مورخ ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۳۲۲ [۶ ژوئیه ۱۹۰۴م / ۱۵ تیر ۱۲۸۳] نوشت:

«در خصوص تمب و ابوموسی… با این که دولت علیه این دو محل را که ملک ثابت خود می‌داند… و از دریابیگی و معین‌التجار هم که احتمال قوی می‌رود مستندات این کار را بدانند یا بتوانند تحصیل نمایند هم جداً خواهید خواست که هر سندی بتوانند به دست بیاورند یا دلیلی اقامه نمایند به اطلاع جناب مستطاب عالی برسانند که به لندن مرقوم بنمایید…"[۶]

مالکیت جزیره تنب در حال حاضر

Description: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/fa/thumb/f/fd/BOMOSA.jpg/250px-BOMOSA.jpg

استقبال شیخ محمد القاسمی، حاکمشارجه از فرماندهان ارتش ایران در ناو آرتمیس در روز بازگشت جزایر تنب و ابوموسی به ایرانآذر۱۳۵۰/۱۹۷۱.

اکنون مالکیت جزیره ابوموسی به همراه جزایر تنب در دست ایران است. با خروج نیروهای انگلیسی بر اساس قطعنامه‌های سازمان ملل برای استعمارزدایی سرزمین‌های استعماری باید به کشور مادر برمی‌گشت و به هنگام اعمال مجدد حاکمیت ایران بر این جزیره، سه نفر از افراد نیروی دریایی شاهنشاهی ایران، با شلیک غیرمنتظره نگهبانان عرب محلی، کشته شدند.[۷]

در هنگام بازپس گیری جزایر سه‌گانه پس از ۶۸ سال اشغال توسط بریتانیا و ورود ارتش ایران به تنب بزرگ، در حالی که نیروهای ایران بدون سلاح و بدون حالت جنگی به سمت پاسگاه پلیس رفته تا شرطه‌ها تسلیم شوند، به یک باره با تیراندازی یک مسلسل، سه تن به نام‌های سروان رضا سوزن چی، مهناوی یکم حبیب‌الله کهریزی و ناوی وظیفه آیت‌الله خانی در پی شلیک نیروهای انتظامی (شرطه‌های) رأس الخیمه کشته شدند و «علی قربان روزبهانی» زخمی شد. در نتیجه نیروهای ایرانی به مقابله پرداخته و یک پلیس پاسگاه نیز کشته شد و دیگر نیروهای عرب تسلیم شدند. به احتمال فراوان دلیل اصلی درگیری در تنب بزرگ، ناآگاهی تعمدی پلیس محلی از موضوع بود که حاکم رأس الخیمه می‌بایست به آنان خبر می‌داد.[۸]

وضعیت مسکونی

در قسمت‌های نیمروز باختری این جزیره و در نزدیکی سواحل آن خانه‌های مسکونی از راه چندین خیابان و جاده به هم پیوسته‌اند که به آن شهرک گفته می‌شود. شهرک محل اقامت خانواده‌های نظامیان ایرانی مستقر در جزیره‌است. هم چنین در این شهرک بخش‌های تجاری و فروشگاه نیز وجود دارد. این جزیره دارای موج شکن و لنگر گاه نسبتاً بزرگی است. مردم بومی این جزیره از صید و ماهی گیری و مروارید گذران زندگی می‌کنند؛ یگان‌هایی از ارتش ایران و سپاه پاسداران در آن جا هستند. در این جزیره معدن خاک سرخ نیز وجود دارد.

 

 

Description: آشنایی با جزیره ی تنب بزرگ

 

 

 

بسیاری از افراد هستند که با بیشتر نواحی ایران ناآشنا هستند به عنوان مثال اگر پرسیده شود که «داشلی برون»کجاست، خیلی از افراد نمی دانند.یا اینکه وقتی از آب وهوا و جاذبه های گردشگری نواحی دور ایران پرسیده می شود، از کمتر کسی پاسخ کامل خواهیم شنید.زمانی که ما از کشور خود خبر نداریم و نمی دانیم که مثلا در استان خراسان جنوبی چه اقوامی و با چه سنت ها و آداب و رسومی زندگی می کنند یا اینکه فلان شهر در کدام ناحیه از ایران قرار دارد به طور مسلمان بیگانگان هم سوء استفاده کرده و ادعای مالکیت بخشی از خاک ما را می کنند.همان گونه که نمونه بارز این گستاخی را در رابطه با جزایر سه گانه خلیج فارس می بینیم.بیشتر افراد در رابطه با این سه جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی اطلاعاتی ندارند و فقط نام آن را شنیده اند.جزیره تنب بزرگ اگرچه یک جزیره دورافتاده و از نظر سکونت شرایط نامناسبی دارد ولی همان شرایط سخت و متروکه بودن آن بسیار جذاب خواهد بود رای کسانی که می خواهند خود را آماده و سازگار با شرایط سخت زندگی کنند.و نیز برای پژوهش های علمی یکی از مناطق بکر و جالب است.چند سال پیش زمانی که برای مطالعه روی جانواران جزیره به تنب بزرگ و تنب کوچک سفر کردم، به مدت یک هفته در جزیره تنب بزرگ اقامت داشتم.این جزیره آن قدر برای من جذاب بود که بر خلاف آن چه برخی عقیده دارند که این جزیره هیچ جذابیتی وجود ندارد و مانند جهنم است، به موارد علمی بسیار جالبی برخوردم.

در ادامه با استناد به کتاب «جزیره بوموسی و جزایر تنب بزرگ و کوچک»نوشته آقای ایرج افشار سیستانی و بر اساس مشاهداتی که در آن جزیره شده است به معرفی این جزیره پرداخته ایم

ویژگی های جغرافیایی

جزیره تنب بزرگ از جزایر خلیج فارس و از توابع استان هرمزگان و شهرستان ابوموسی است.این جزیره با مساحتی حدود ۱۱ کیلومتر مربع در جنوب غربی قشم قرار دارد و از نظر مختصات جغرافیایی بین ۱۵ ۲۶ و ۱۹ ۲۶ عرض شمالی و ۱۶ ۵۵ و ۱۹ ۵۵ طول شرقی واقع شده است.ازطرف شمال به جزیره قشم، از غرب به جزیره تب کوچک، از جنوب به جزیره ابوموسی و از شرق به کشور عمان محدود است.فاصله جزیره تنب بزرگ تا جزیره قشم حدود ۳۲ کیلومتر و تا جزیره تنب کوچک ۱۴ کیلومتر و تا بندرعباس ۱۸۰ کیلومتر است.شکل این جزیره دایره ای و قطر آن حدود ۵ کیلومتر است.

جزیره تتب بزرگ شن زار و خشک بوده که بخش جنوبی آن هموار و در بخش شمال غربی تپه ای است.مرتفع ترین نقطه این جزیره ۵۳ متر ارتفاع دارد.مناسب ترین محل برای لنگرگاه در بخش جنوبی و در کناره شرقی آن است.ساحل شرقی جزیره بیشتر دارای صخره های کوتاه است..

آب و هوا

جزیره تنب بزرگ دارای اقلیم گرم و مرطوب است که هوای آن رطوبت به نسبت بالایی دارد و میانگین حداکثر رطوبت به ۸۰ تا ۸۲ درصد در تابستان می رسد.دمای هوای جزیره در تابستان بین ۲۴ تا ۴۴ درجه و در زمستان بین ۱۰ تا ۲۴ درجه سانتیگراد تغییر می کند.میزان بارندگی اندک و توزیع فصلی آن نیز نامناسب است.بیشتر بارش در فصل زمستان یعنی در ماه های دی تا اسفند صورت می گیرد.

وجه تسمیه

تنب یا تمب واژه ی فارسی دری یا تنگستانی (فارسی جنوب)به معنی تپه یا پشته و تل است.در قدیم در این جزیره مارهای سمی فراوانی وجود داشت و به همین دلیل در برخی منابع آن را تنب مار یا تل مار می نامند.

در لنگه و بوشهر برخی از روستاها را تنب می نامند.دریانوردان محلی به گویش خودشان این جزیره را تمب گپ به معنی تنب بزرگ می نامند.

پیشینه تاریخی

پس از جدایی نافرجام بحرین از ایران و تسلط انگلستان بر جزایر سه گانه خلیج فارس، با بازپس گیری جزیره ابوموسی سرانجام ایران دو جزیره تنب بزرگ و تنب کوچک را پس از ۸۰ سال که در اشغال انگلیسی ها بود، در ۹ آذر ۱۳۵۰ هجری شمسی از آنها پس گرفت.

زمین شناسی

جزیره تنب بزرگ منشأ نمکی دارد یعنی در اثر بالا آمدن گنبدهای نمکی به وجود آمده است که آب دریا با فعالیت های شیمیایی و مکانیکی و جنس رسوبات برجاگذاشته از خود مناظر و اشکال دیدنی فراوانی را در جزیره پدید آورده است که به دلیل نمکی بودن جزیره و خاصیت انحلالی ان این مناظر از تنوع بیشتری برخوردارند.

پوشش گیاهی

این جزیره از نظر پوشش گیاهی بسیار فقیر است.گیاهان موجود در جزیره از انواع گیاهان شورپسند هستند مانند درختان لور(انجیرهندی)، تمر، کرت، مغیر، گز و غیره که از میان آنها انجیر هندی درخت فراوان این جزیره است.

تنوع جانوری

در آب های پیرامون جزیره انواع ماهی های خوراکی مانند سنگسر، شیر، حلوا، قباد، خارو، نعیم، سرخو، شوریده و ماهی غیرخوراکی مانند اره ماهی، لقمه ماهی، اسب ماهی، مار ماهی و بسیاری دیگر از انواع ماهی ها یافت می شود.همچنین کوسه، دلفین، ماهی مرکب، لاک پشت دریایی، انواع خرچنگ دریازی و نرمتنان دیده می شود.

از پرندگان این جزیره می توان انواع کاکایی، دم سرخ معمولی، بلبل خرما، پرستو، قمری خانگی، گنجشک خانگی، کبوتر چاهی، اگرت سفید و دیگر پرندگان را نام برد.پستانداران این جزیره بیشتر شامل جوندگان مانند موش خانگی، موش سیاه، موش انباری، خرگوش وحشی و ...است.

از خزندگان جزیره می توان به مارهای سمی مانند افعی شاخدار، مار جعفری که بسیار فراوان است اشاره کرد.از سوسماران انواع جکو، اسکینک، آگاما و نیز بزمجه را می توان نام برد.عقرب در این جزیره زیاد بوده و به ویژه دوگونه عقرب از دو جنس مزبوتوس و آندروکتونوس که به فراوانی دیده می شوند.

دیگر ویژگی ها

جزیره تنب بزگر دارای یک باند فرودگاه برای هواپیماهای ملخی کوچ است.یک اسکله در شرق جزیره دارد که برای پهلوگرفتن لنج ها و قایق های کوچک است.شیلات یک تأسیسات سردخانه ای در این جزیره دارد.این جزیره همچنین دارای یک مدرسه، فرووشگاه، دو مسجد، یک پادگان کوچک نیروی دریایی و تعدادی خیابان کوچک است.یک فانوس دریایی در شمال غربی جزیره نصب شده است که حدود ۲۰ متر ارتفاع دارد.

این جزیره دارای جمعیت اندک است که از اهالی بندرلنگه و نیز عرب های قبیله بنی یاس دبی هستند.ساکنین جزیره از طریق ماهیگیری، صید مروارید و مختصری هم از زراعت و باغداری امرار معاش می کنند.باغ های میوه و نخلستان هم در غرب جزیره به چشم می خورد.

جزیره تنب بزرگ یک پایگاه مهم از نظر استراتژی و دفاعی برای ایران به شمار می رود

------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

جزیره خارگ

 

 

مختصات۲۹°۱۴′ شمالی ۵۰°۱۸′ شرقی

 

 

جزیره خارگ

نام محلی: خارگ

 

عکس ماهواره‌ای جزیره

جغرافیا

مکان

خلیج فارس

مساحت

۲۰ کیلومتر مربع (۸ مایل مربع)

طول

۶ کیلومتر (۳٫۷ مایل)

عرض

۴ کیلومتر (۲٫۵ مایل)

کشور

 ایران

استان

بوشهر

شهرستان

بوشهر

بخش

خارک

اطلاعات جمعیتی

جمعیت

۸٫۱۹۶

اطلاعات بیشتر

وبگاه رسمی

وبسایت شهرداری خارک

 

خارگ یا جزیره خارگ که گاهی خارک نوشته می‌شود، جزیره‌ای مسکونی، متعلق به ایران و دارای اهمیت اقتصادی است که در ۳۸ کیلومتری ساحل بندر گناوه در خلیج فارس قرار دارد و از توابع استان بوشهر به‌شمار می‌آید. جلال آل احمد این جزیره را که در ۴۶ کیلومتری غرب بوشهر واقع شده است «دُرّ یتیم خلیج فارس» نامیده است.[۱]

خارگ، شهر مسکونی آن مرکز بخش خارگ از توابع شهرستان بوشهر است. شهر خارگ ۸٫۱۹۶ نفر جمعیت دارد.

محتویات

جغرافیای خارگ

 

موقعیت

خارگ در حدود ۷۶ کیلومتری شمال غربی بوشهر و ۳۰ کیلومتری [بندر ریگ] و ۳۵ کیلومتری بندر گناوه واقع گردیده و از لحاظ تقسیمات کشوری جزو استان بوشهر و از توابع شهرستان بوشهراست. دارای ۸ کیلومتر طول (شمال–جنوب) و ۴ کیلومتر عرض می‌باشد. ارتفاع متوسط آن از سطح دریا حدود ۳ متر است و از نظر موقعیت جغرافیایی در ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقهٔ عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقهٔ طول شرقی قرار دارد.

 

آب و هوا

 

از مشخصه‌های این آب و هوا، تابستان‌های گرم همراه با هوای شرجی و رطوبت محلی بدون بارندگی است. «گرمی هوا معمولاً از اسفند ماه شروع می‌شود به‌گونه‌ای که طول دورهٔ گرما حدود ۸ ماه می‌باشد. درجه حرارت در فصول سال از ۴ تا ۴۶ درجه سانتی گراد متغیر است. میانگین روزانه حرارت در زمستان ۱۷ درجه سانتی گراد و در تابستان ۳۲٫۶ درجه می‌باشد. در اواخر پاییز، به‌ویژه آذر ماه، باران‌های پاییزی شروع می‌شود که کیفیت هوا را بهبود می‌بخشد. زمستان جزیره کوتاه است.[۲]

ناهمواری‌ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

 

جزیره کیش

 

 

جزیره کیش
Kish


کشتی یونانی

 

 

جزیره کیش

مختصات:  ۲۶°۳۲′ شمالی ۵۳°۵۸′ شرقی

کشور 

ایران

استان

استان هرمزگان

شهرستان

شهرستان بندر لنگه

مساحت

 • زمینی

۹۱٫۵ کیلومتر مربع (۳۵٫۳ مایل مربع)

جمعیت (۱۳۹۵)

 • منطقهٔ شهری

۲۴٬۸۱۹

 • منطقهٔ کلان‌شهری

۲۵٬۹۵۲

منطقهٔ زمانی

ساعت رسمی ایران (یوتی‌سی +۳:۳۰)

وب‌گاه

وبگاه منطقه آزاد کیش

 

جزیرهٔ کیش یکی از جزیره‌های خلیج فارس و از توابع بخش کیش، شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. در گذشته، این جزیره را به نام «قیس» می‌خواندند. شکل این جزیره بیضی‌مانند است و در ۱۲کیلومتری کرانهٔ شیبکوه جای گرفته‌است. این جزیره سالانه یک میلیون نفر گردشگر را به خود جذب می‌کند.

 

مسیر حرکت به سمت جزیره از راه آبی

پیشینه

 

 

نگاره هوایی جزیرهٔ کیش از ماهواره

از آنچه در کتب تاریخی بازگو شده‌است برمی‌آید که از زمان هخامنشیان و سپس اشکانیان و ساسانیان، جزیرهٔ کیش تحت تسلط ایران بوده و با گسترش اسلام، این جزیره به‌دستخلفای اموی افتاده‌است. این وضع تا سال ۲۴۹ ه‍.ق ادامه یافت. در این سال، یکی از ایرانیان اهل ری بر خلیفه خروج نمود و تمامی جزایر خلیج فارس و بحرین، ازجمله کیش را مسخر خود ساخت.[۱]

حاکمیت معنوی ایرانیان بر کیش از نامه‌های نگاشته توسط ایشان به زبان پهلوی کاملاً مشهود است. از دوران حکومت آل‌بویه کیش مجدداً به حکومت ایرانی بازگشت و بعدها در زمانسلجوقیان و اتابکان فارس و سپس ملوک هرمز و آل‌مظفر و تیموریان، این وضع ادامه یافت.[۱]

 

نمایی از یک هتل در جزیره

در دورهٔ سلجوقیان، کیش به بزرگ‌ترین مرکز تجاری خلیج فارس تبدیل شد. در همین دوران، قیاصره در کیش به قدرت رسیدند. ایشان که در ابتدا بسیار فقیر بودند، با دزدی دریایی پایه‌های اقتصادی حکومت خود را مستحکم نمودند.[۲] حاکمان قیاصره که بر این جزیره حکمران بودند از نسل شخصی هستند به نام «قیس» این شخص از شهر سیراف که در منطقهٔ «بنی‌خالد النّصوری» قرار دارد آمده بودند. آخرین حاکم جزیرهٔ کیش یا «قیس»، که از نژاد قیاصره بوده‌اند: مَلِک سلطان‌بن مَلِک قوام‌الدین‌بن مَلِک تاج‌الدین‌بن مَلِک‌شاه‌بن قیس‌بن مَلِک جمشید. او به‌دست سیف‌الدین ابونصر علی‌بن کیقباد، حاکم جزیرهٔ «هرمود»، به امر اتابک ابوبکر در تاریخ ۱۲ جمادی‌الثانی سال ۶۲۶ ه‍.ق (سه‌شنبه ۲۵ اردیبهشت ۶۰۸ خورشیدی) به قتل رسید، و با کشته شدن مَلِک‌سلطان، آخرین حاکم کیش، حکم سُلالهٔ قیاصره بر کیش برای همیشه پایان یافت

 

نمایی از سنگفرش خیابان در جزیره کیش

در دوران طلایی کیش، مورخان زیادی راجع به آن اظهارنظر کرده‌اند. ابن خرداد، ابن بطوطه و یاقوت حموی یا به کیش سفر کرده و یا در باب بزرگی آن سخنوری کرده‌اند. سعدی در آثار خود دو جا از جزیرهٔ کیش و سفر به آن در این دوران یاد می‌کند.[۶]

زکریا بن محمد بن محمود قزوینی در آثار البلاد و اخبار العباد می‌نویسد: «قیس جزیره‌ای‌ست در دریای فارس و دورش چهار فرسخ است و آبادانی دارد. شهری در کمال حسن و لطافت در آنجا بنا شده‌است و کشتی‌های هندیان به آن جزیره درآیند و تجارتگاه اهل هند و عجم و عرب است. آب چاه آشامند و حوض‌ها و آب‌انبارها ساخته‌اند.»[۷]

 

در سرتاسر جزیره مسیر ویژه دوچرخه وجود دارد

از سال ۹۱۲ تا ۱۰۳۱ این جزیره نیز هم چون جزیره هرمز به دست پرتغالیها افتاد و سرانجام در این سال، امام قلی خان، سپهسالار شاه عباس موفق به فتح خلیج فارس وبحرین و همه جزایر آن شد؛ و از آن پس کیش یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس شناخته می‌شود.[۱]

 

کشتی یونانی در شب

تا سال‌های آغازین حکومت محمدرضا پهلوی، کیش مرکز صید ماهی و مرکز تجارت مروارید خلیج فارس بوده است. با ورود مروارید ژاپن به بازار ایران، به تدریج از اهمیت مروارید کیش کاسته شده و کیش نیز اهمیت خود را از دست داد.[۱]

در سال ۱۳۴۹ هیئتی از مشاوران ایرانی و آمریکایی، جزیره کیش را مورد بازدید قرارداد و با توجه به ویژگی‌های طبیعی، سواحل زیبای مرجانی و آب‌های زلال اطراف آن، به عنوان مرکز توریستی بین‌المللی انتخاب شد.[۲] محمدرضا شاه با استفاده از بودجه دولت اقدام به توسعه جزیره کیش کرد. به دستور شاه، تمام زیرساخت‌های مدرن از جمله هتل،نمایشگاه بین‌المللی، فرودگاه، کازینو و اقامت‌گاهی برای استفاده شاه و خانواده‌اش ساخته شد.[۸]

به گفته اسدالله علم، تا پیش از انقلاب ایران، جزیره کیش با هوای مطبوعش در زمستان‌ها، به عنوان محل اقامت و تفریح خانواده سلطنتی مورد استفاده قرار می‌گرفت.[۹]

جزیره کیش در سال ۱۳۶۱ به عنوان نخستین منطقه آزاد اقتصادی کشور برگزیده شد. امروزه اقتصاد کیش برپایه گردشگری و تجارت استوار است.

 

 

شهر حریره واقع در جزیره کیش

وجه تسمیه

 

وجه این آن است که چون بر بلندیهای اطراف هرمز برمی آیند مانند کیش که ترکش باشد به نظر درمی آید. در لهجه مردم بومی به کانال عمیقی که محل خروج آب از قنات می‌باشد نیز می‌گویند زیرا تنها جزیره در خلیج فارس که دارای قنات آب شیرین بوده است می‌باشد. مانند کیش یا دم کیش بسته که نام قنات آبی است در بخش فارغان استان هرمزگان[۱۰]

اقتصاد

 

منابع تأمین انرژی

]

نوشتار اصلی: نیروگاه کیش

جزیره کیش به شبکه سراسری برق متصل نیست و تنها نیروگاه موجود در جزیره کیش، نیروگاه گازی کیش است. هنگام بروز مشکلات فنی در این نیروگاه و مصرف برق در تابستان‌ها، کیش دچار خاموشی‌هایی می‌شود لذا قرار است نیروگاه دومی در جنوب غرب جزیره کیش ساخته شود.

علاوه بر نیروگاه گازی کیش، در حال حاضر نیروگاه دیزل نیز با ظرفیت ۱۰ مگاوات وجود دارد که در موارد اضطراری از آن استفاده می‌شود.

در هنگام تحریم‌ها

 

در طول زمان تحریم‌های علیه ایران توسط کشورهای غربی، بخش عظیمی از کالای مشمول تحریم به این جزیره صادر و از طریق این جزیره در ایران توزیع می‌شد. برخی از اقلام کالاهای آمریکایی از این مسیر غیر مستقیم وارد ایران می‌شدند.[۱۱]

وضعیت طبیعی

 

جغرافیا

 

جزیرهٔ کیش جزیره‌ای بیضی شکل با محیط ۴۴ کیلومتر می‌باشد و با طولی در حدود ۱۵٫۴۵ کیلومتر و عرضی حدود ۷٫۵ کیلومتر، مساحتی معادل ۹۰ کیلومتر مربع دارد.[۱۲]
ارتفاع بلندترین منطقه این جزیره حدود ۳۵ متر از سطح دریا می‌باشد. همچنین جزیرهٔ کیش فاقد رودخانه دائمی بوده و تعداد زیادی منابع آب شیرین زیرزمینی دارد.[۲]

مسافت بین کیش تا تهران از راه هوایی ۱۰۵۲ کیلومتر، تا بندرعباس ۲۵۰ کیلومتر، تا بندر لنگه ۹۰ کیلومتر و تا جزیره هندرابی ۲۸ کیلومتر است. همچنین نزدیکترین بندر ایران به جزیرهٔ کیش، بندر چارک می‌باشد که با این جزیره ۱۸ کیلومتر فاصله دارد.[۲]

 

 

جزیره کیش (Geis) بالا سمت چپ در (نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه که توسط آدولف اشتیلر ترسیم شده‌است)

آب و هوا

 

آب و هوای کیش گرم و مرطوب بوده و میانگین دمای سالانه جزیره ۲۶/۶ درجه سانتیگراد می‌باشد. آب و هوای جزیره تحت تأثیر توده‌های مختلف هوای شمال غربی و جنوبی قرار داشته و به شکل کلی خشک و کم باران است. بارندگی بیشتر به صورت رگبار و درماه‌های زمستان اتفاق می‌افتد.[۲]

پوشش گیاهی

 

از پوشش‌های گیاهی جزیرهٔ کیش می‌توان به باغ‌های نخل خرما، درختان بومی کهور ایرانی و کنار و درختان غیر بومی مانند کهور پاکستانی (سمر)، اکالیپتوس، آکاسیا، کنوکارپوس و ابریشم اشاره کرد. در سالهای گذشته این جزیره، مرکز تاکستانهای معروفی بوده است[۱] و همچنین از زمان حضور پرتغالیها در کیش، این جزیره یکی از مراکز رشد درخت کمیاب لور می‌باشد.[۲]

فرهنگ

 

لباس محلی مردان دشداشه همراه با عرقچین است و مهم‌ترین اعیاد مردم کیش، عید قربان و عید غدیر می‌باشند. ساز اصلی محلی نوعی طبل است. شغل سنتی بومیان، ماهی گیری، دام داری، دریانوردی و بازرگانی است. مردم کیش در گذشته به صید مروارید نیز می‌پرداخته‌اند. غذاهای محلی کیش شامل انواع «قلیه»، «مضروبه»، «هریسه» و «مچبوس» است که اغلب با ماهی تهیه می‌شوند.[۲] بومیان جزیره از نژادهای دراویدی، نوردیک، سامی و سیاهپوست بوده و به زبانهای فارسی و عربی تکلم می‌کنند.[۲]

ضرب‌المثل‌های مردم کیش با جزایر اطراف متفاوت است. «پخت نانت را به نانوا واگذار کن، حتی اگر نیمی از آن را به عنوان مزدش بردارد» و «اسراف نکن! حتی اگر آب دریا برمی‌داری».[۲]

 

نقشه جزیره کیش

جمعیت

 

جمعیت جزیره کیش، بر پایهٔ سرشماری همگانی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰، برابر با ۲۴۸۱۹ نفر بوده‌است که عمدتاً در شهر کیش ساکن هستند.

به شهروندان جزیره کیش، کیشوند گویند.

حمل و نقل

 

ارتباط کیش به دو صورت دریایی و هوایی از طریق فرودگاه کیش و بندر کیش انجام می‌شود. پروازهای هوایی، فرودگاه کیش را به بسیاری از شهرهای ایران متصل می‌کنند.

اماکن دیدنی

 

 

پرچم ایران در جزیره کیش

 

شهر باستانی حریره

 

دنیای زیر آب جزیره کیش

جاذبه‌های تاریخی

 

از جاذبه‌های تاریخی کیش می‌توان به حریره، پایاب و کاریز اشاره کرد.[۲]
حریره، نام شهر ویرانه‌ای است خالی از سکنه و مربوط به دوران قیاصره که نام آن از نام بانویی که ملکه شهر بوده برگرفته شده است. هم‌اکنون بخشی از شهر که عمارت کاخ بانوی حریره بوده مرمت شده است.[۳][۴]مهمترین ابنیه کشف شده در این مجموعه عمارت اعیانی، حمام، آب‌انبار،قنات و بقایای مسجد جامع حریره می‌باشند.[۲]

جاذبه‌های گردشگری

 

جزیره کیش به دلیل ماهیت گردشگری خود، طی سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر آثار تاریخی که مورد توجه گردشگران است، پارک‌های ساحلی و تفریحی مانند تم پارک آبی اوشن، پارک هنر، ساحل مرجانی، سواحل ماسه‌ای-مرجانی، باغ وحش، آکواریوم، باغ پرندگان کیش، دلفیناریوم شهر زیر زمینی کاریز، کلبه هور، کشتی‌های تفریحی و همچنین کشتی به گل نشسته یونانی از دیگر دیدنی‌های کیش می‌باشند.[۲] پلاژهای بانوان و آقایان، امکانات سوارکاری، پیست ۷۰ کیلومتری دوچرخه‌سواری، کارتینگ، باگی، غواصی، جت‌اسکی، فلای بورد، پاراسل و اسکی روی آب نیز از دیگر امکانات گردشگری جزیره کیش است.[۱۳] از دیگر جاذبه‌های گردشگری منطقه می‌توان به نبود هرگونه چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی در خیابانها و جاده‌های کیش[۱۳] و همچنین وجود بزرگترین پرچم ایران در این جزیره اشاره کرد.[۱۴]

جزیره به عنوان چهارمین مقصد گردشگری در جنوب غرب آسیا از سوی سازمان گردشگری اعلام شده است. وجود جاذبه‌های گردشگری و فضاهای زیبا و دیدنی جزیره کیش بوده و چشم‌انداز بسیار زیبای دریای هرمز علت این امراست. در منطقه آزاد کیش جاذبه‌های دیدنی وجود دارد، مانند کشتی یونانی، منطقه جنگلی آهوان آزاد، پارک دلفین‌ها و تعدادی اسکله‌های دیدنی که به اختصار در ادامه به توصیف این مناطق پرداخته خواهد شد. کشتی یونانی که نماد جزیره کیش است به عنوان یکی از مناطق پر بازدید جزیره محسوب می‌شود. این کشتی دیدنی در سال ۱۳۴۵ نزدیک به روستای باغو به گِل نشته است.[۱۵]

جزیرهٔ کیش دارای بیش از ۸۲۰۰ تخت اقامتی است که بیشترین تراکم امکانات اقامتی در ایران را داراست. جزیرهٔ کیش سالانه پذیرای بیش از یک‌میلیون نفر گردشگر داخلی و خارجی است. عدم نیاز به دریافت ویزای ورود برای کلیهٔ اتباع خارجی، یکی از زمینه‌های ورود گردشگران خارجی است؛ گرچه به‌دلیل وجود محدودیت‌های اجتماعی، به‌ویژه گردشگرانِ زنِ خارجی کشش کمتری به این جزیره دارند. همچنین موقعیت منطقهٔ آزاد اقتصادی این جزیره باعث شده تا مراکز خرید کیش به یکی از جاذبه‌های گردشگری جزیره تبدیل شود.

جاذبه گردشگری و تفریحی شهربازی و پارک کودک بادی کیش بهترین پارک بادی کودک در کیش که مخصوص کودکان زیر ۱۰ سال است. این پارک بادی در شهر تجاری کیش قرار دارد.[۱۶]

مراکز آموزشی کیش

 

 

دانشگاه کیش

دانشگاه‌ها

 

جزیره کیش دارای دانشگاه‌هایی است که اکثراً به دانشگاه صنعتی شریف[۱۷] و دانشگاه تهران وابسته‌اند.[۱۸] این دانشگاه‌ها اکنون دوره‌های بین الملی کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا را در رشته‌هایی مانند فناوری اطلاعات، ام‌بی‌ای و مهندسی برق و الکترونیک و حقوق را با همکاری دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه چند رسانه‌ای مالزی[۱۹] و دانشگاه موناش (Monash) استرالیا برگزار می‌کند.[۲۰]